الشيخ رسول جعفريان وديگران
336
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
تشريع جهاد را به عنوان پايههاى تشكيل دولت مدينه معرفى كرده است . نويسنده ، موضوع دوم را كه سياست خارجى دولت مدينه است ، به سه بخش تقسيم كرده است : الف ) جبههء داخلى ؛ كه به جايگاه يهود مدينه از نظر پيامبر ( ص ) و برخورد آن حضرت با منافقان اوس و خزرج و درگيرى بين مكه و مدينه پرداخته است . ب ) درگيرى بين مكه و مدينه ؛ كه به دو مرحله اعزام براى كسب اطلاعات و غزوات تقسيم شده است . ج ) مقدمهء فتوحات ؛ كه غزوهء موته ، فتح مكه ، غزوهء حنين و طائف و غزوهء تبوك در آن به اختصار بيان شده است . فصول بعدى كتاب به « خلافت پس از پيامبر ( ص ) تا پايان امويان » پرداخته است . 4 . التاريخ السياسى و العسكرى لدولة المدينة فى عهد الرسول ( ص ) ؛ على معطى ، چاپ اول ، بيروت : مؤسسة المعارف ، 1419 ه . / 1998 م . 463 ص . نويسنده در اين كتاب به بيان اصول و استراتژيهاى سياسى و نظامى رسول خدا ( ص ) در ادارهء دولتش در مدينه پرداخته ، مطالب خود را در شش فصل و هر فصل را نيز در چند بخش تنظيم كرده است . فصل اول ، به اجتماع مكه و يثرب [ مدينه ] پيش از دعوت پيامبر ( ص ) اشاره كرده ، دربارهء مكه موضوعاتى چون : موقعيت مكه ، نامهاى مكه ، پيدايش مكه ، قبايل مكه ، امورى كه مكه و كعبه عهدهدار انجام آن بودهاند و مكهء پس از قصى را مطرح كرده است و در مورد يثرب نيز : موقعيت يثرب ، ساكنان يثرب ( شامل : يهود ، اوس و خزرج ) ، جنگهاى اوس و خزرج و جايگاه يثرب از نظر اقتصادى را ذكر كرده است . وى در بخشى ديگر ، از زندگى اجتماعى مكه و مدينه ياد كرده از موضوعاتى چون : قبيله ، خانواده ، ازدواج ، زنده به گور كردن فرزندان و ارزشهاى اخلاقى نام برده ، به اديان مكه و يثرب در دوران جاهليت نيز اشاره كرده است . در فصل دوم ، زندگانى پيامبر ( ص ) از تولد تا هجرت به يثرب را مورد توجه قرار داده ، در بخشى از آن ، مواردى چون تولد پيامبر ، رشد و نمو ايشان ، اخلاق ، اعمال و ازدواج آن حضرت را ذكر كرده و در بخش ديگر به زندگى رسول خدا ( ص ) پس از بعثت پرداخته و در آن از اين موضوعات ياد كرده است : آغاز وحى ، فاصله افتادن و انقطاع وحى در مدتى كوتاه ، دعوت پيامبر از خاندان